Sevgililer Gününü Kutlamak ve Hediyeleşmek Caiz midir?

14 Şubat’ın Tarihi ve İslami Değerlendirmesi

Sevgiyi ifade etmek insan fıtratının bir parçasıdır. Eşler arasında muhabbet, merhamet ve hediyeleşme ise İslam’ın teşvik ettiği güzel davranışlardandır. Ancak modern dünyada belirli günler üzerinden şekillenen kutlamalar, özellikle de 14 Şubat Sevgililer Günü gibi kökeni İslam dışı kültürlere dayanan özel günler söz konusu olduğunda, “Bunu kutlamak caiz midir?”, “Hediyeleşmek dinen uygun mudur?” gibi sorular gündeme gelmektedir. Bu makalede Sevgililer Günü’nün tarihçesi, dini kökeni ve İslami açıdan değerlendirmesi ele alınacaktır.

14 Şubat Sevgililer Günü’nün Tarihsel Kökeni

Sevgililer Günü’nün kökeni Hristiyan geleneğine dayandırılır. En çok anlatılan rivayet, Roma döneminde yaşamış bir din adamı olan Aziz Valentine ile ilişkilidir.

Anlatıya göre, Roma İmparatorluğu döneminde evliliklerin askerleri zayıflattığını düşünen imparator II. Claudius, genç askerlerin evlenmesini yasaklamıştır. Aziz Valentine ise bu yasağa rağmen genç çiftleri gizlice evlendirmeye devam etmiştir. Bu sebeple tutuklanmış ve 14 Şubat tarihinde idam edilmiştir. Daha sonra Hristiyan dünyasında “aşkın ve evliliğin sembolü” olarak anılmaya başlanmıştır.

Bu günün resmi bir kilise günü haline gelmesi ise Papa Papa Gelasius I döneminde olmuştur. Papa, 5. yüzyılda 14 Şubat’ı Aziz Valentine adına bir anma günü olarak ilan etmiştir.

Pagan Geleneklerle Bağlantısı

Bazı tarihçiler, Sevgililer Günü’nün yalnızca Hristiyan geleneğine değil, daha eski Roma pagan kutlamalarına da dayandığını belirtir. Antik Roma’da şubat ayının ortalarında yapılan Lupercalia adlı bir festival vardı. Bu festivalde doğurganlık, bereket ve cinsel birliktelik temaları ön plandaydı. Zaman içinde kilise bu pagan geleneği dönüştürerek Hristiyan bir kimlik kazandırmıştır.

Dolayısıyla 14 Şubat, hem pagan hem de Hristiyan kültürünün izlerini taşıyan bir gündür. Bu yönüyle İslamî bir temele sahip değildir.

Modern Sevgililer Günü Nasıl Ortaya Çıktı?

Bugün kutlanan Sevgililer Günü, tarihsel kökeninden çok modern ticari kültürün etkisiyle şekillenmiştir. 19. yüzyıldan itibaren Batı’da kart gönderme, çiçek verme ve romantik hediyeler alma geleneği yayılmıştır. 20. yüzyılda ise küresel pazarlama faaliyetleriyle dünya çapında ticari bir gün haline gelmiştir.

Yani günümüzdeki Sevgililer Günü:

Dini olmaktan çok ticari bir gündür

Tüketimi teşvik eder

Romantik ilişkileri öne çıkarır

Evlilik dışı ilişkileri de normalleştiren bir kültürle birlikte sunulur

Bu yönü, İslami hassasiyet açısından ayrıca değerlendirilmelidir.

İslam’da Sevgi ve Hediyeleşmenin Yeri

İslam dini sevgiyi reddetmez; aksine onu meşru çerçevede yüceltir. Özellikle eşler arasındaki sevgi Kur’an’da ve sünnette övülmüştür:

“Kaynaşmanız için size kendi cinsinizden eşler yaratıp aranıza sevgi ve merhamet koyması da O’nun ayetlerindendir.” (Rum Suresi 21)

Hediyeleşme de sünnette teşvik edilmiştir. Peygamber Efendimiz (sav):

“Hediyeleşiniz, birbirinize sevginiz artsın.” buyurmuştur.

Buradan şu açıkça anlaşılır:
Eşler arasında sevgi göstermek, hediye vermek, güzel söz söylemek İslam’da güzel ve teşvik edilen davranışlardandır.

Ancak mesele, bunun belirli bir gayrimüslim bayram gününe bağlanıp bağlanmaması konusudur.

İslam’da Bayram Kavramı

İslam’da bayram sayısı bellidir:

Ramazan Bayramı

Kurban Bayramı

Bunun dışında haftalık bayram sayılan cuma günü vardır. İslam âlimlerinin çoğu, din dışı kökeni olan özel günleri “dini bayram” gibi kutlamayı uygun görmemiştir.

Bir hadis-i şerifte Peygamber Efendimiz (sav), Medine’ye geldiğinde halkın eğlence günleri olduğunu görmüş ve şöyle buyurmuştur:

“Allah size o günlerin yerine daha hayırlı iki bayram vermiştir.”

Bu hadis, Müslümanların dini kimliğini koruma hassasiyetine işaret eder.

Gayrimüslimlere Ait Özel Günleri Kutlama Meselesi

Klasik fıkıh literatüründe, başka dinlere ait ibadet ve bayramlara benzeme konusu hassasiyetle ele alınmıştır. Birçok âlim, dini kökeni olan özel günleri kutlamayı “benzeme” (teşebbüh) kapsamında değerlendirmiştir.

Bu nedenle bazı âlimler:

Sevgililer Günü’nü kutlamayı

O günü özel bir bayram gibi görmeyi

Bilinçli şekilde o güne özgü ritüeller yapmayı

uygun görmemiştir.

Tüm Âlimler Aynı Görüşte mi?

Günümüzde görüşler iki ana yaklaşıma ayrılır:

1: Sakıncalı Gören Görüş

Bu görüşe göre:

Kökeni gayrimüslim geleneğe dayanır

Bayramlaştırma vardır

Gayrimeşru ilişkileri teşvik eden kültürle birlikte sunulur

Müslüman kimliğini zayıflatabilir

Bu sebeple özellikle “Sevgililer Günü kutlaması” adı altında yapılan etkinlikler uygun görülmez.

2:  Şartlı Olarak Caiz Gören Görüş

Bazı çağdaş alimler ise niyete ve içeriğe bakılması gerektiğini söyler. Şu şartlarla sakınca görmeyenler vardır:

Kutlama dini anlam taşımıyorsa

Gayrimüslim ibadetine benzeme niyeti yoksa

Haram unsurlar içermiyorsa

Evlilik içi sevgi çerçevesinde kalıyorsa

Gün “kutsal” kabul edilmiyorsa

Bu yaklaşıma göre, eşlerin birbirine hediye vermesi o güne özel olmadan da zaten güzel bir davranıştır; o güne denk gelmesi tek başına haram sayılmaz.

Evli Çiftlerin Birbirine Hediye Alması Caiz midir?

Evet, caizdir ve güzeldir. Hatta teşvik edilmiştir. Ancak şu hassasiyetler korunmalıdır:

İsraf olmamalı

Gösteriş için yapılmamalı

Günah ortamına dönüşmemeli

Gayrimeşru ilişkiyi çağrıştıran semboller taşımamalı

O gün “dini bayram” gibi görülmemeli

Eşine çiçek almak, güzel bir not yazmak, küçük bir hediye vermek İslami açıdan sakıncalı değildir. Sakıncalı olan, bunu yabancı bir kültürün bayram ritüeline dönüştürmektir.

Evli Olmayan Çiftlerin Kutlaması

Nikâh bağı olmadan yapılan romantik kutlamalar, İslam’ın ilişki anlayışıyla bağdaşmaz. Flört kültürü içinde Sevgililer Günü kutlamaları:

Mahremiyet sınırlarını aşabilir

Haram ilişkilere kapı açabilir

Duygusal istismara neden olabilir

Bu sebeple evlilik dışı romantik kutlamalar dinen uygun görülmez.

Müslüman Alternatif Ne Olabilir?

Müslümanlar sevgiyi bir güne hapsetmez. Daha güzel bir yaklaşım:

Eşler arasında her zaman sevgi göstermek

Özel gün beklemeden hediyeleşmek

Evlilik yıl dönümü gibi kişisel günleri değerlendirmek

Aile içi muhabbeti artırmak

Sevgi dilini sürekli canlı tutmaktır

Sevgi, takvime bağlı değil; ahlaka bağlıdır.

14 Şubat Sevgililer Günü’nün kökeni İslamî değildir; Hristiyan ve pagan geleneklerine dayanır ve günümüzde büyük ölçüde ticari bir güne dönüşmüştür. Bu nedenle birçok İslam âlimi, bu günü özel bir bayram gibi kutlamayı uygun görmez.

Ancak:

Eşler arasında sevgi göstermek sünnettir

Hediyeleşmek teşvik edilmiştir

Güzel söz söylemek ibadettir

Eğer kişi bu günü dini bir anlam yüklemeden, taklit niyeti taşımadan ve harama girmeden, sadece eşine sevgi göstermek için vesile yapıyorsa bazı âlimlere göre bu caiz görülebilir. Yine de en ihtiyatlı yol, sevgiyi belirli bir yabancı günle özdeşleştirmemek ve Müslümanca bir sevgi kültürü oluşturmaktır.

En güzel ölçü şu olabilir:
Taklit değil, bilinç; gösteriş değil, samimiyet; gün değil, niyet önemlidir.